De manier waarop we mobiliteit organiseren, is niet langer alleen een kwestie van wegen, voertuigen en bestemmingen. Het is een cruciale schakel in het bouwen van een toekomst waarin wonen, werken, leren en zorg voor iedereen bereikbaar blijven.

Gemeenten beseffen dat het faciliteren van mobiliteit niet meer volstaat. De focus verschuift naar sturen op mobiliteit, een transitie die vraagt om visie, innovatie, en samenwerking. Maar waarom zijn innovatie, transformatie en allianties zo belangrijk? In deze blog gaan we in op hoe deze drie pijlers bijdragen aan een duurzame en inclusieve toekomst.

Mobiliteit in een veranderende wereld

Innovatie is de motor achter verandering. Traditionele oplossingen voor mobiliteit — zoals het bouwen van nieuwe wegen of het uitbreiden van OV-netwerken — zijn vaak niet meer toereikend om de uitdagingen van vandaag en morgen aan te gaan. Denk aan verstedelijking, klimaatverandering en een groeiende vraag naar flexibiliteit.

Innovatieve technologieën zoals slimme verkeersmanagementsystemen, Mobility as a Service (MaaS) en elektrisch en autonoom vervoer bieden oplossingen die verder gaan dan infrastructuur alleen. Ze stellen ons in staat om mobiliteit efficiënter, schoner en flexibeler te maken. Zo kunnen sensoren en AI bijvoorbeeld verkeersstromen dynamisch sturen, waardoor reistijden worden verkort en CO2-uitstoot wordt verminderd.

Toch is technologie alleen niet voldoende. Innovatie gaat ook over het herzien van beleidskeuzes en het experimenteren met nieuwe manieren van werken. Proeftuinen waarin nieuwe mobiliteitsconcepten worden getest, zoals deelmobiliteit in stedelijke gebieden, helpen gemeenten leren wat werkt en wat niet. Innovatie begint dus bij de bereidheid om buiten de gebaande paden te denken.

Van faciliteren naar sturen

De omslag van faciliteren naar sturen op mobiliteit markeert een fundamentele transformatie in hoe gemeenten naar mobiliteit kijken. Waar vroeger de nadruk lag op het uitbreiden van capaciteit — meer wegen, meer bussen — kijkt men nu naar het slim benutten van bestaande middelen.

Deze transformatie vraagt om een geïntegreerde aanpak. Mobiliteit kan niet meer los worden gezien van andere ruimtelijke en sociale vraagstukken. Bijvoorbeeld: hoe zorg je ervoor dat nieuwe woningen gebouwd worden op plekken die goed bereikbaar zijn met duurzame vervoersmiddelen? Of hoe kun je mensen stimuleren om minder vaak de auto te gebruiken, zonder dat dit ten koste gaat van hun toegang tot cruciale voorzieningen?

Door te sturen op gedrag en keuzes, kunnen gemeenten een balans vinden tussen bereikbaarheid en duurzaamheid. Het invoeren van dynamische parkeertarieven, het belonen van fietsgebruik en het ontwikkelen van autoluwe stadscentra zijn voorbeelden van maatregelen die bijdragen aan deze transformatie. Maar succes hangt af van de bereidheid van overheden, bedrijven en burgers om samen te werken aan een nieuwe mobiliteitscultuur.

Samenwerken voor regionaal maatwerk

Mobiliteit stopt niet bij de gemeentegrens. Mensen wonen, werken en recreëren vaak in verschillende regio's, waardoor samenwerking tussen gemeenten, provincies, het rijk en private partijen essentieel is. Regionale allianties maken het mogelijk om maatwerkoplossingen te bieden die aansluiten op de behoeften van specifieke gebieden.

Een goed voorbeeld hiervan zijn mobiliteitshubs, knooppunten waar verschillende vervoersmiddelen samenkomen. Deze hubs vereisen nauwe samenwerking tussen gemeenten, openbaarvervoersbedrijven, vastgoedontwikkelaars en werkgevers. Alleen door deze partijen bij elkaar te brengen, kan een netwerk ontstaan dat de bereikbaarheid van cruciale voorzieningen garandeert.

Daarnaast moeten gemeenten het rijk oproepen om ruimte te maken voor regionale flexibiliteit in beleid. Standaardoplossingen werken vaak niet, omdat stedelijke gebieden andere mobiliteitsuitdagingen hebben dan plattelandsregio's. Allianties helpen om deze nuances te adresseren en gezamenlijk richting te geven aan mobiliteitsbeleid dat recht doet aan de diversiteit van Nederland.

De rol van digitalisering en data in mobiliteit

Digitalisering speelt een sleutelrol in het realiseren van innovatieve en transformerende mobiliteitsoplossingen. Door slim gebruik te maken van data kunnen gemeenten en andere partijen beter sturen op mobiliteit. Denk aan data-analyse om piekuren te voorspellen, routes te optimaliseren en vervoersstromen te reguleren.

Een goed voorbeeld hiervan is MaaS, waarbij reizigers via een app inzicht krijgen in verschillende vervoersopties en direct een keuze kunnen maken. Het succes van dergelijke platforms hangt echter af van samenwerking tussen data-eigenaren, zoals OV-bedrijven en technologieproviders. Transparantie en datadeling zijn daarom van cruciaal belang.

Gemeenten kunnen een voortrekkersrol spelen door data-infrastructuren te ontwikkelen die toegankelijk zijn voor publieke en private partijen. Hierdoor ontstaat een ecosysteem waarin innovatie kan floreren en de transitie naar een duurzame mobiliteit wordt versneld.

Een duurzame en inclusieve mobiliteitsvisie

De omslag in mobiliteit vraagt om een lange-termijnvisie waarin duurzaamheid en inclusiviteit centraal staan. Innovatie, transformatie en allianties zijn de bouwstenen om deze visie te realiseren. Gemeenten moeten daarbij lef tonen: durven experimenteren, loslaten wat niet meer werkt en investeren in samenwerking.

De beloning is groot. Een goed gestuurd mobiliteitssysteem draagt niet alleen bij aan bereikbaarheid, maar ook aan de leefbaarheid, gezondheid en het milieu. Het vermindert de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en creëert een samenleving waarin iedereen toegang heeft tot onderwijs, zorg en werk.

De tijd dringt. Gemeenten staan nu voor de keuze: blijven we vasthouden aan traditionele denkwijzen, of grijpen we deze kans om mobiliteit radicaal te herzien? Door te investeren in innovatie, transformatie en allianties, bouwen we aan een toekomst waarin mobiliteit niet alleen een middel is, maar een sleutel tot maatschappelijke vooruitgang.